Betalen voor je eigen BIBOB-onderzoek

Leestijd 4 minuten

Een ondernemer hangt de vlag niet uit als hij hoort dat er een BIBOB-onderzoek (bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) tegen hem wordt ingesteld. Gelukkig worden er lang niet altijd onregelmatigheden aangetroffen en kan de aangevraagde vergunning worden verleend.  Een ondernemer gevestigd in de gemeente Kerkrade werd echter na deze boodschap getrakteerd op een legesnota van € 568, enkel voor de behandeling van de BIBOB-procedure. Moet hij gaan betalen voor een onderzoek waar hij niet om heeft gevraagd? De Advocaat-Generaal van de Hoge Raad heeft hier recentelijk een conclusie over genomen.

Aanvraag vergunning

De ondernemer vraagt bij gemeente Kerkrade een vergunning aan voor  exploitatie van een escortbedrijf. Bij de aanvraag heeft hij het Algemeen Vragenformulier BIBOB ingevuld, waarna een BIBOB-intake en –screening heeft plaatsgevonden. Hieruit volgen geen onregelmatigheden, waarna de vergunning aan de ondernemer wordt verleend. Uit de legesverordening volgt dat er leges zijn verschuldigd als er een BIBOB-intake en –screening heeft plaatsgevonden. Op basis hiervan worden daadwerkelijk leges in rekening gebracht. De ondernemer is het er niet mee eens en gaat in (hoger) beroep.

Voorwaarden voor heffing leges

De Gemeentewet bepaalt dat leges kunnen worden geheven voor door het gemeentebestuur verstrekte diensten. Van diensten is sprake als de werkzaamheden rechtstreeks en in overheersende mate verband houden met dienstverlening ten behoeve van een individualiseerbaar belang. De rechtbank is van oordeel dat hiervan sprake is en stelt de ondernemer in het ongelijk. Hij laat het er niet bij zitten en gaat in hoger beroep.

BIBOB-onderzoek dient publiek belang

In hoger beroep stelt de gemeente ten eerste dat in de wetsgeschiedenis van de Wet BIBOB staat dat de kosten voor het onderzoek kunnen worden verhaald op vergunningaanvrager door middel van leges. De ondernemer dient dus de leges te voldoen. Het Hof maakt korte metten met dit argument: de Wet BIBOB is een nieuwere wet dan de Gemeentewet, en de wetgever kan door een toelichting op deze nieuwere wetgeving niet de inhoud van een begrip in een oudere wet inkleuren. Over de juistheid van dit oordeel van het Hof kan worden getwijfeld; niets lijkt er aan in de weg te staan dat een latere wet een afwijking formuleert op een eerdere wet.

De gemeente vindt daarnaast dat een individualiseerbaar belang is gediend met het BIBOB-onderzoek. Het Hof denkt daar anders over. Zij is van oordeel dat met de Wet BIBOB wordt beoogd te voorkomen dat met het verlenen van vergunning de gemeente onbedoeld criminele activiteiten faciliteert. Een BIBOB-onderzoek hoort gelet hierop bij de publieke taakuitoefening van de gemeente en dient niet rechtstreeks en in overheersende mate een individualiseerbaar belang. In dit oordeel kan ik mij vinden; het belang bij een BIBOB-onderzoek is geheel of in ieder geval voornamelijk gelegen in een publiek belang.

Dat bij het BIBOB-onderzoek wordt aangesloten bij de vergunningaanvraag maakt dit volgens het Hof niet anders. Het Hof is van oordeel dat het BIBOB-onderzoek een afzonderlijk traject vormt, ook omdat het een heel ander type onderzoek vergt dan de beoordeling van een vergunning voor een escortbedrijf. Met de toepassing van de Wet BIBOB worden publieke belangen gediend, maar geen individuele belangen.

Conclusie Advocaat-Generaal

De Advocaat-Generaal (A-G) sluit zich grotendeels aan bij het oordeel van het Hof. Hij voegt daaraan toe dat het BIBOB-onderzoek weliswaar in gang wordt gezet naar aanleiding van een vergunningsaanvraag, maar zij verliest daardoor niet haar eigen algemeen publieke karakter. Het BIBOB-onderzoek is niet meer dan een voorschrift in het kader van het openbaar belang.

De A-G geeft adviezen aan de Hoge Raad. Het staat de Hoge Raad vrij deze adviezen al dan niet op te volgen in haar arresten. Er is dus geen garantie dat de uitspraak van het Hof in stand zal blijven. Het verlossende oordeel van de Hoge Raad kan waarschijnlijk dit jaar nog worden verwacht.

Reacties

Nog geen reacties

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt
Start chatgesprek

Medewerkers zijn nu beschikbaar

Onze medewerkers zijn nu online om uw zakelijke vragen te beantwoorden. Vul de naam van uw organisatie in en klik op "Start chat" om een chatgesprek te starten.

Sorry, de chat is momenteel niet beschikbaar