Greed is good

Leestijd 5 minuten

‘Greed is good’. Deze beroemde woorden sprak Michael Douglas in de film Wall Street, waar hij de rol van Gordon Gekko vertolkte. De film is gebaseerd op het leven van Ivan Boesky, een voormalig Amerikaanse beurshandelaar die goud geld verdiende door te investeren in bedrijven die met overname werden bedreigd. Boesky gaf in 1986 een voordracht aan studenten die aan de Universiteit van Californië studeerden, waar hij de kracht van hebzucht benadrukte. Hebzucht motiveert de mens en is goed voor de economische groei, zo bepleitte hij. Op zich nog niet zo’n gekke gedachte: een zekere mate van hebzucht kan je ver brengen als je hebzucht inzet om het beste uit jezelf te halen en hard te werken.

Als hebzucht de overhand krijgt, kan het echter tegen je werken. Dat overkwam ook Boesky, die het met de regeltjes niet zo nauw bleek te nemen. Hij werd uiteindelijk veroordeeld tot 3,5 jaar gevangenisstraf wegens handelen met voorkennis. ‘Greed’ bleek voor Boesky toch ‘not so good’ uit te pakken als hij dacht.

Schamele beloning

Kunnen alleen ondernemers hebzuchtig zijn? Uiteraard niet, ook werknemers kunnen last hebben van ’greed’. Dat ging ook op voor drie werknemers, die recent hun werkgever voor de rechter daagden omdat de werknemers meenden elk nog € 5.000,- van hun werkgever tegoed te hebben. Wat was het geval?

DAF Trucks N.V. – een fabrikant van vrachtauto’s – voerde enkele jaren geleden een ‘ideeënbussysteem’ in. DAF wilde haar werknemers door middel van het ideeënbussysteem aanmoedigen ideeën te bedenken waarmee de onderneming verbeterd of vernieuwd kon worden, of die tot een kostenbesparing zouden leiden. Een werknemer met een goed idee kon rekenen op een beloning. De hoogte van de beloning werd, zoals blijkt uit een daartoe opgesteld reglement bepaald volgens een beloningswaarderingssysteem: voor ideeën waarvan de kostenbesparing te berekenen was, kon de beloning oplopen tot maximaal € 5.000,-. De beloning voor ideeën waarvan de besparing niet te berekenen was, werd gewaardeerd aan de hand van een aantal in speciale formulieren opgestelde criteria.

Op enig moment kwamen drie werknemers met het idee om een warmtebeeldcamera aan te schaffen, die storingen in vrachtauto’s nauwkeuriger zou kunnen opsporen. DAF zag wel brood in het idee en kocht de warmtebeeldcamera in. De drie werknemers kregen elk een beloning toegekend van € 172,22 bruto. DAF blij, werknemers blij, zo zou men denken.

Niets was echter minder waar. Volgens de drie werknemers had hun idee geleid tot een forse kostenbesparing, zodat zij recht hadden op de hoogst mogelijke vergoeding van € 5.000,- per persoon. DAF meende echter dat de kostenbesparing van het idee niet te berekenen was, waardoor de beloning veel lager uitviel dan de werknemers stelden. De werknemers lieten het er niet bij zitten en wendden zich tot de kantonrechter. Die stelde de werknemers in het ongelijk. Kennelijk overtuigd van hun gelijk zochten de werknemers het hogerop en vroegen het gerechtshof ’s-Hertogenbosch zich over de kwestie uit te laten.

Goed werkgeverschap/redelijkheid en billijkheid

De kernvraag die bij het hof voorlag was of DAF, door aan het idee geen beloning van € 5.000,- maar van ‘slechts’ € 172,22 per persoon toe te kennen, in strijd met haar ‘Reglement Ideeënsysteem’ had gehandeld, en daarmee in strijd met goed werkgeverschap en redelijkheid en billijkheid. Het was aan de werknemers om te bewijzen dat DAF zich aan voornoemde verwijten schuldig had gemaakt.

Daarin slaagden de werknemers niet. Volgens het hof had DAF als werkgever de vrijheid om haar werknemers voor ideeën al dan niet te belonen. Het hof oordeelde dat het aan DAF was om daarvoor naar eigen inzicht een reglement op te stellen, dat uit te leggen en toe te passen. Het was dus ook aan DAF om te beoordelen of een idee al dan niet kon worden beschouwd als een idee waarvan de kostenbesparing kon worden berekend. DAF diende zich daarbij wel als goed werkgever te gedragen door de gerechtvaardigde belangen van haar werknemers in haar beloningssysteem voor ogen te houden.

Werknemers moeten van goeden huize komen om te bewijzen dat hun werkgever heeft gehandeld in strijd met goed werkgeverschap. Heeft een werkgever een enigszins redelijke en begrijpelijke uitleg voor zijn handelwijze, dan wordt hij daarin namelijk al snel gevolgd. Zo ook in onderhavige situatie: de vorderingen van de werknemers werden afgewezen. Vervelende bijkomstigheid voor de werknemers is dat zij vervolgens werden veroordeeld in de proceskosten van het hoger beroep, begroot op ruim € 3.800,-. Dat bedrag komt nog eens bovenop de kosten die de werknemers mogelijk aan hun eigen advocaat moesten betalen (tenzij ze op basis van een rechtsbijstandsverzekering procedeerden).

Doorgeslagen hebzucht

Een beloning als stimulans om met een goed idee te komen, kan leiden tot verhoogde inzet en creativiteit van werknemers; zonder tegenprestatie zouden werknemers vermoedelijk lang niet zo gestimuleerd zijn geweest om met een goed idee op de proppen te komen dan wanneer zij een fijne beloning in het vooruitzicht hadden. Hebzucht stimuleert in zeker opzicht en kan positieve effecten tot gevolg hebben. Te veel hebzucht kan echter kennelijk leiden tot opportunistisch gedrag en zich tegen iemand keren.

Het lijkt alsof die situatie zich ook in het onderhavige geval voordeed. Voor een mogelijke winst van € 5.000,- bruto (ongeveer € 3.000,- netto), waarbij de werknemers een lastige juridische weg moesten bewandelen, hebben de betrokken werknemers het financiële risico gelopen om duizenden euro’s kwijt te zijn aan proceskosten en mogelijk aan advocaatkosten. Het kan zo zijn dat al deze proceskosten onder een verzekering vielen waardoor de werknemers risicoloos konden procederen: ook proceskosten vallen immers (vaak) onder een rechtsbijstandsverzekering. Hadden de werknemers geen rechtsbijstandsverzekering, dan is het bijna niet voor te stellen dat zij deze risico’s hebben genomen.

Voor degenen die het motto ‘greed is good’ aanhangen is een rechtsbijstandsverzekering dus geen overbodige luxe. Een advocatentip: lees wel goed de kleine lettertjes bij de verzekeringspolis door.

Reacties

Nog geen reacties

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt
Start chatgesprek

Medewerkers zijn nu beschikbaar

Onze medewerkers zijn nu online om uw zakelijke vragen te beantwoorden. Vul de naam van uw organisatie in en klik op "Start chat" om een chatgesprek te starten.

Sorry, de chat is momenteel niet beschikbaar