Turboliquidatie als wondermiddel tegen bestuurdersaansprakelijkheid verleden tijd

10 oktober 2013

Een arrest van het Gerechtshof ’s-Gravenhage van 6 september 2012 (JOR 2013/217) maakt een einde aan de mogelijkheid van turboliquidatie als ‘wondermiddel’ tegen het risico van bestuurdersaansprakelijkheid. Hoe zit dat?

Aansprakelijkheidsrisico in geval van faillissement

Een bestuurder van een vennootschap kan geconfronteerd worden met diverse aansprakelijkheidsrisico’s. In geval van faillissement is dit risico het grootst. Vooral als sprake is van onbehoorlijk bestuur. Van onbehoorlijk bestuur is onder meer sprake als er geen goede administratie is gevoerd of de jaarrekeningen te laat zijn gedeponeerd. Een curator kan, als het onbehoorlijk bestuur het faillissement heeft veroorzaakt, de bestuurder aanspreken voor alle schulden van de vennootschap. Een vordering uit hoofde van onbehoorlijk bestuur (ex artikel 2:248 BW) komt in geval van faillissement alleen de curator toe.

Ontbinding – vennootschap houdt op te bestaan

Als een faillissement dreigt en een bestuurder constateert dat (bijvoorbeeld) de jaarrekening te laat is gedeponeerd, zal hij dit aansprakelijkheidsrisico willen omzeilen. Dat lukte soms met een ‘trucje’, de zogenaamde turboliquidatie. Turboliquidatie kan alleen geschieden bij lege vennootschappen. Dat wil zeggen, er mag geen actief (meer) aanwezig zijn.

Turboliquidatie gaat vrij eenvoudig. De vergadering van aandeelhouders neemt een besluit tot ontbinding. Daarna wordt de vennootschap uitgeschreven uit het handelsregister. Uit de wet vloeit dan voort dat de ontbonden vennootschap ‘ophoudt te bestaan’, tenminste als er geen baten meer aanwezig zijn. De schuldeisers blijven achter met onverhaalbare vorderingen.

Faillissement ontbonden vennootschap?

Een ontbonden vennootschap kan alleen failliet worden verklaard als ‘summierlijk’ aannemelijk is dat de vennootschap nog actief (‘baten’) heeft. Als dat niet het geval is, kan het faillissement niet worden uitgelokt door een schuldeiser van de vennootschap. De bestuurder van zo’n lege vennootschap ontspringt dan dus de dans van de aansprakelijkheid.

Aan deze onwenselijke praktijk is door het Hof ’s-Gravenhage nu een einde gemaakt. Zij oordeelt dat de wettekst ‘een bate van de vennootschap’ ruim uitgelegd moet worden. Ook een (mogelijke toekomstige) bate in de vorm van een eventuele vordering van de curator ex artikel 2:248 BW leidt er toe dat een ontbonden vennootschap failliet kan worden verklaard, aldus het Hof. Als het faillissement wordt uitgesproken, krijgt de bestuurder dan dus weer te maken met zijn aansprakelijkheidsrisico.

Of het arrest van het Hof strikt genomen juist is, is niet zeker. De uitspraak wijkt af van eerdere jurisprudentie en de letterlijke wettekst, terwijl de Hoge Raad zich hier nog niet over heeft uitgelaten. Het Hof geeft evenwel gehoor aan de roep om de mogelijkheden tot het omzeilen van een faillissement en de daarmee gepaard gaande aansprakelijkheidsrisico’s te beperken.

Conclusie

Turboliquidatie als wondermiddel tegen aansprakelijkheidsrisico’s voor bestuurders is verleden tijd. Als er immers indicaties van onbehoorlijk bestuur zijn, kan het faillissement worden uitgelokt.

Tot slot: het ontbinden en liquideren van vennootschappen, het toepassen van sterfhuisconstructies en het voorkomen en redigeren van aansprakelijkheidsrisico’s vereist specialistische kennis. Niet zelden loopt men in het mes van aansprakelijkheid door te lichtvaardig om te gaan met de crediteuren van de vennootschap.

Andersom loont het de moeite om onderzoek te laten doen naar eventuele aansprakelijkheid van bestuurders, indien u als crediteur wordt geconfronteerd met dergelijke situaties en blijft zitten met een onverhaalbare vordering.

PlasBossinade helpt u graag als het om dit aandachtsgebied gaat. U kunt hiervoor contact opnemen met Herman Brouwer (brouwer@plasbossinade.nl of 050 521 43 95).

Meer nieuws

Start chatgesprek

Medewerkers zijn nu beschikbaar

Onze medewerkers zijn nu online om uw zakelijke vragen te beantwoorden. Vul de naam van uw organisatie in en klik op "Start chat" om een chatgesprek te starten.

Sorry, de chat is momenteel niet beschikbaar