Welstandstoetsing vereenvoudigd?

01 september 2014

De samenhang is onvoldoende aangetoond’, ‘Het plan mist oog voor detail’, ‘Nadere uitwerking wordt gaarne tegemoet gezien’; veel mensen kwamen al eens in aanraking met de plaatselijke welstandscommissie – en zijn soms cryptische uitlatingen over het ingediende bouwplan. Velen verzuchtten dat het misschien beter zou zijn de welstandstoetsing geheel af te schaffen, of toch in elk geval sterk te vereenvoudigen. Gemeente Groningen geeft daaraan gehoor en vereenvoudigt de procedure door de Welstandscommissie af te schaffen. Vanaf 1 oktober 2014 wordt ‘Welstand’ in Groningen ondergebracht bij de eigen ambtelijke organisatie.

Uit de wet vloeit voort dat bouwaanvragen aan een aantal inhoudelijke aspecten moeten worden getoetst, waaronder welstandseisen, naast bijvoorbeeld het ter plaatse geldende bestemmingsplan en het Bouwbesluit. Het bevoegd gezag (vaak College van B&W) dient concreet te beoordelen of het voorliggende bouwplan niet in strijd is met ‘redelijke eisen van welstand’. Bij de beoordeling moeten de criteria in acht worden genomen, die de gemeenteraad in zijn Welstandsnota heeft opgenomen.

Stadsbouwmeester geeft straks advies

Welstandtoetsing is een verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag dat de vergunning verleent. Daarbij wordt vaak de welstandscommissie of zogenoemde stadsbouwmeester ingeschakeld en om advies gevraagd. Juist op dat punt verandert Groningen nu de procedure: niet langer wordt advies gevraagd aan de externe welstandcommissie maar voortaan is het aan de stadsbouwmeester het College te adviseren. Belangrijk voordeel is volgens de gemeente Groningen de inbedding in de lopende procedure: welstandstoetsing kan voortaan (semi) ambtelijk worden afgedaan. Ik kan mij goed voorstellen dat tijdwinst ontstaat, als niet langer een externe commissie (met eigen vergaderschema en prioritering) hoeft worden ingeschakeld. Voor vergunningaanvragers is er op dit punt reden tot opluchting.

De gewijzigde adviseur betekent dus niet dat welstandstoetsing  in Groningen is afgeschaft. Nog steeds zullen bouwplannen aan de ‘redelijke eisen van welstand’ worden getoetst. Willen gemeenten het welstandstoezicht afschaffen, dan zullen zij ’welstandsvrije gebieden’ moeten aanwijzen. Onder andere de gemeenten Boekel, Eindhoven en Arnhem deden dat al. In deze gebieden wordt niet getoetst aan welstandseisen. Hetzelfde is mogelijk door bepaalde categorieën bouwwerken aan te wijzen. Alleen dan wordt welstand geheel buiten de beoordeling van de vergunningaanvraag gelaten.

Zolang de welstandstoets blijft bestaan, zullen ook allerhande stedenbouwkundige en juridische discussies over het uiterlijk van een aangevraagd bouwwerk blijven. De cryptische commentaren op het bouwplan leiden niet zelden tot verhitte discussies over ‘architectonische toevoegingen’ en ‘stedenbouwkundige waarden’. In juridische zin is vaak de uitleg en toepasselijkheid van de welstandsnota voorwerp van geschil, of wordt (met een zelden geslaagd beroep op het gelijkheidsbeginsel) gedebatteerd over ‘vergelijkbare plannen’.

Welstandseisen afschaffen?

Voer voor stadsbouwmeesters en juristen dus – maar daarmee is de aanvrager niet gediend. Kan de volgende stap (in Groningen) zijn dat welstandeisen geheel worden afgeschaft? Voorstanders zijn er genoeg, die voornamelijk wijzen op procedurele voordelen en rechtszekerheid. Tegenstanders halen Belgische toestanden aan, waar welstand vrij wordt gelaten en hoogst creatieve bouwwerken verrijzen. Zegt u het maar, ik ben er nog niet uit.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met mr. Jewan de Goede.

Meer nieuws

Start chatgesprek

Medewerkers zijn nu beschikbaar

Onze medewerkers zijn nu online om uw zakelijke vragen te beantwoorden. Vul de naam van uw organisatie in en klik op "Start chat" om een chatgesprek te starten.

Sorry, de chat is momenteel niet beschikbaar