De hulpbehoevende als werkgever

Leestijd 5 minuten

Nederlanders behoren tot de gelukkigste mensen op aarde. Uit recent geluksonderzoek dat het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uitvoerde, blijkt dat onze gezondheid en het hebben van goede sociale relaties belangrijke bronnen van geluk zijn. Daarnaast is het hebben van een liefdespartner een zeer belangrijke geluksfactor.

Maar van liefde alleen kan de schoorsteen niet roken; zonder financiële middelen kan niemand zich redden. Gedreven door ‘the pursuit of happiness’ blijken er mensen te zijn die het nuttige met het aangename proberen te combineren en hun liefdesleven een commercieel tintje geven. Een zegen of een vloek? Oordeel zelf.

Zorgovereenkomst tussen man en vrouw

Op 6 september 2016 liet het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden zich uit over de toewijsbaarheid van een vordering van een verliefde man die dacht een lucratieve manier te hebben gevonden om de gezamenlijke inkomsten van hem en zijn partner wat op te krikken. Wat was het geval?

De man had een affectieve relatie met een vrouw. Zij woonden tien maanden lang samen. In de periode waarin de man en de vrouw samenwoonden, ontving de vrouw een persoonsgebonden budget (pgb). De vrouw kon met het pgb haar eigen zorg inkopen. Partijen kwamen overeen dat de man de benodigde zorg aan de vrouw zou verlenen en daarvoor uit haar pgb zou worden betaald, en wel circa € 1.600,- per maand. De man werkte daarnaast nog full time bij een uitgeverij en spijkerde in zijn vrije uurtjes bij als taxichauffeur (‘stilzitten’ kwam in het vocabulaire van de man kennelijk niet voor).

Het doel van bovenstaande constructie leek met name te zijn om een zo hoog mogelijke hypotheek te krijgen, ter bekostiging van de nieuwe koopwoning van de man. De facto heeft betaling uit het pgb aan de man in de periode van samenwoning namelijk niet plaatsgevonden. De man heeft daar ook niet om gevraagd.

Een lang leven had de relatie niet beschoren. Na tien maanden liep de relatie ten einde. Enige tijd later sprak de man de vrouw aan tot voldoening van tien maanden loon, begroot op circa € 16.000,- voor de door hem verleende zorg. Toen de vrouw niet overging tot volledige voldoening van het nog openstaande bedrag, wendde de man zich tot de rechter en beriep hij zich op het bestaan van een arbeidsovereenkomst. De man stelde dat hij voor het verrichten van huishoudelijke hulp zoals de afwas, stofzuigen en het onderhoud van de tuin, op basis van de gemaakte afspraken loon had moeten ontvangen en dat hij – nu salarisbetaling was uitgebleven – daarop alsnog recht had.

Elementen van een arbeidsovereenkomst

Voor de vraag of een persoon werkzaam is op basis van een arbeidsovereenkomst, zijn vier elementen van belang. Er moet sprake zijn van (1) een verplichting tot het verrichten van persoonlijke arbeid door de werknemer, (2) een verplichting tot het betalen van loon door de werkgever, (3) de arbeid moet gedurende een zekere tijd worden verricht en (4) er moet een gezagsverhouding tussen de werknemer en werkgever aanwezig zijn. Als één van deze elementen ontbreekt, is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst maar van een overeenkomst van opdracht.

Zorgovereenkomst een arbeidsovereenkomst?

De vraag is dus of de zorgovereenkomst tussen de man en de vrouw aan alle elementen van een arbeidsovereenkomst voldoet.

Het antwoord van het hof is duidelijk: van een arbeidsovereenkomst is geen sprake. Het hof oordeelt dat de man volstrekt onduidelijk had gemaakt welke concrete arbeid hij voor de vrouw krachtens overeenkomst zou verrichten, wat de arbeidsomvang zou zijn en op welke tijden hij beschikbaar zou moeten zijn om de werkzaamheden te verrichten. De hulp in de huishouding is volgens het hof onvoldoende om het bestaan van een arbeidsovereenkomst aan te nemen: dergelijke hulp vindt het hof gebruikelijk in een gemeenschappelijke huishouding van twee samenwonende partners. Ook het feit dat de man al een (meer dan) fulltime baan had, hielp hem niet. Daar kwam nog bij dat de vrouw haar pgb had moeten terugbetalen; kennelijk was de overheid ook van oordeel dat er geen zorg was verleend (althans niet in de zin van pgb zorg). Het hof wijst de vordering van de man uiteindelijk af.

Gezagsverhouding

Een uitzonderlijke zaak? Dat valt wel mee. Er zijn al eerder procedures gevoerd over de vraag of al dan niet een arbeidsovereenkomst bestaat tussen een zorgverlener en een hulpbehoevende die met elkaar in een familiaire betrekking staan of een affectieve relatie hebben, terwijl die zorgverlener uit het persoonsgebonden budget van de hulpbehoevende wordt betaald. Die discussie speelt vaak vooral tussen de zorgverlener en de Belastingdienst of tussen een zorgverlener en het UWV, indien de zorgverlener aanspraak wil maken op een (werkloosheids)uitkering.

Anders dan in het geval waarover het Hof Arnhem-Leeuwaarden zich recent uitliet, is vaak niet zozeer de vraag of wel duidelijk is welke werkzaamheden de zorgverlener moet uitvoeren, maar of vanwege de familie- of liefdesrelatie wel een gezagsverhouding tussen de zorgverlener en hulpbehoevende aanwezig is. Zo zal in de regel niet snel een gezagsverhouding aanwezig zijn tussen een kind die door een ouder wordt verzorgd. Uitgesloten is dat echter niet. Zolang duidelijke afspraken bestaan over de aard en omvang van de door de zorgverlener te verrichten werkzaamheden, de tijden waarop hij die werkzaamheden moet uitvoeren, het loon dat hij daarvoor ontvangt en de hulpbehoevende de mogelijkheid heeft om instructies en opdrachten aan de zorgverlener te verstrekken, kan een arbeidsovereenkomst tussen partijen bestaan.

Omstandigheden van het geval

Het blijkt maar weer eens hoezeer de omstandigheden van een geval tot een ander oordeel kunnen leiden.

Wilt u discussies over het al dan niet bestaan van een arbeidsovereenkomst zo veel mogelijk voorkomen? Maak dan vooraf duidelijke afspraken, zet de afspraken op papier – hoe afstandelijk en zakelijk dat ook mag lijken – en wijk daar in de praktijk niet van af. Door duidelijke afspraken te maken worden goede onderlinge relaties bevorderd en blijft iedereen gelukkig.

Reacties

Nog geen reacties

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt
Start chatgesprek

Medewerkers zijn nu beschikbaar

Onze medewerkers zijn nu online om uw zakelijke vragen te beantwoorden. Vul de naam van uw organisatie in en klik op "Start chat" om een chatgesprek te starten.

Sorry, de chat is momenteel niet beschikbaar