De wet Damocles in de praktijk

Leestijd 5 minuten

Bij een woning in Kaatsheuvel zijn op 3 november jl. twee doden gevallen, vermoedelijk door inademing van koolmonoxide en andere giftige chemicaliën afkomstig uit een drugslab in de garage achter dat huis. De politie zette de omgeving meteen af, omdat er zorgen waren over explosiegevaar. De 21-jarige zoon van een van de overledenen is de laatst overgebleven bewoner van de  woning. Het pand is dezelfde dag nog door de burgemeester op grond van artikel 13b Opiumwet gesloten.

Gebruikmaking van dit artikel kent ingrijpende gevolgen, zo ook in deze zaak. De 21-jarige man heeft immers net zijn vader verloren en mag wegens de sluiting van de woning zijn eigen huis ook niet meer in. Waar moet de burgemeester op bedacht zijn bij toepassing van artikel 13b Opiumwet?

Objecten die o.g.v. artikel 13b Opiumwet gesloten kunnen worden

Artikel 13b Opiumwet biedt de burgemeester de bevoegdheid tot oplegging van een last onder bestuursdwang, bijvoorbeeld de sluiting van een pand. Deze bevoegdheid is toepasbaar op voor publiek toegankelijke lokalen en bijbehorende erven, zoals winkels en cafés, op niet voor publiek toegankelijke lokalen en bijbehorende erven, zoals loodsen en bedrijfsruimten en op woningen en bijbehorende erven.

Deze bestuursdwangbevoegdheid is een discretionaire bevoegdheid. Dit betekent dat het gebruik van deze bevoegdheid geen verplichting is.

Wel of niet toepassen van (spoedeisende) bestuursdwang

De burgemeester kan kiezen voor toepassen van spoedeisende bestuursdwang of voor het toezenden van een voornemen en de belanghebbende(n) daarmee in de gelegenheid stellen hun zienswijze

kenbaar te maken, voordat hij tot besluitvorming over gaat. Welke keuze de burgemeester maakt, is vaak afhankelijk van de ernst en spoedeisendheid van de omstandigheden van het geval.

De toepassing van bestuursdwang kan zeer ingrijpende gevolgen hebben voor de betrokkenen, met name bij bewoners van een woning. Het toepassen van bestuursdwang wordt in beginsel pas toelaatbaar geacht wanneer:

1. er sprake is van een verboden situatie en/of een overtreding van een wettelijk voorschrift, en;

2. het belang van daadwerkelijk optreden zorgvuldig wordt gemotiveerd, en;

3. de op te leggen maatregel in redelijke verhouding staat met de overtreding en een lichtere maatregel geen uitkomst biedt. Met andere woorden: het besluit om over te gaan tot bestuursdwang moet voldoen aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit.

Om aan deze eisen te voldoen is het gewenst om de aanpak van illegale verkooppunten van verdovende middelen en illegale hennepteelt vast te leggen in beleid. Wanneer geen beleid is geformuleerd dan is toepassing van artikel 13b Opiumwet weliswaar wel mogelijk, maar wordt het opstellen van een sluitende motivering een stuk moeilijker, met name in gevallen zoals de onderhavige waar spoedeisend optreden aangewezen is.

Hierna schets ik het (gewenste) verloop van deze besluitvorming door de burgemeester.

Constatering
De politie kan aan de hand van een melding of door eigen onderzoek illegale drugshandel vanuit een woning of een lokaal constateren. Deze feitelijke constatering van de verkoop, levering of verstrekking van drugs, of het aantreffen van daartoe aanwezige drugs kan al voldoende zijn om op grond van artikel 13b Opiumwet op te treden.

Ten behoeve van de sluiting van een pand ex artikel 13b Opiumwet kan de politie bestuurlijke rapportage opstellen, met daarin de aanbeveling dat de burgemeester gebruik maakt van zijn bevoegdheid om tot sluiting van het desbetreffende pand over te gaan.

Waarschuwen of sluiten
De burgemeester kan naar aanleiding van deze rapportage de belanghebbende op grond van de geconstateerde feiten hierover schriftelijk – dus door middel van een waarschuwingsbrief of een voornemen tot sluiten – op de hoogte brengen.

Het aantreffen van handelshoeveelheid drugs kan maken dat sprake is van een ernstig geval. De burgemeester kan zich in zo´n geval op het standpunt stellen dat een enkele  waarschuwing niet volstaat.

In deze zaak is niet volstaan met een waarschuwing: de burgemeester is direct overgegaan tot sluiting van de woning.

Belangen afwegen

Voordat de burgemeester een last onder bestuursdwang oplegt, dient hij de gevolgen van zijn besluit af te zetten tegen de gevolgen die dit met zich meebrengt. Zowel de belangen van de gebruiker als die van de eigenaar van het te sluiten pand moeten meegewogen worden.

Duur van sluiting

Indien er ter zake van artikel 13b Opiumwet gemeentelijk beleid is geformuleerd, is de burgemeester in beginsel gehouden om aan te sluiten bij de daarin opgenomen aangewezen duur van sluiting. Deze duur van de sluiting kan in het beleid afhankelijk zijn gesteld van bijvoorbeeld de bestemming van het pand, de zwaarte van de overtreding en de mate van herhaling en de duur van de overtreding.

Voor zover de burgemeester er voor kiest om af te wijken van dit beleid, dan dient hij dit nog zorgvuldiger voor te bereiden – op basis van welke informatie wijkt de burgemeester af – en nauwkeuriger in zijn besluit te motiveren dan wanneer hij aansluit bij het beleid. Dat geldt ook in het geval de desbetreffende gemeente geen 13b Opiumwet-beleid heeft.

Bekendmaking sluitingsbevel

De laatste stap is dat het sluitingsbevel op grond van artikel 13b Opiumwet op schrift wordt gesteld en

(aangetekend) wordt verzonden.

Beleid herzien

Zaken als deze maken dat het goed is om het gemeentelijk 13b Opiumwet beleid weer eens tegen het licht te houden. Ziet het beleid voldoende op (zeer) spoedeisende gevallen zoals deze? Zijn dit soort omstandigheden voldoende verdisconteerd in het beleid? Sluit het beleid nog aan bij de jurisprudentie over artikel 13b Opiumwet (zoals bijvoorbeeld ABRvS 12 april 2017, ECLI:NL:RVS:2017:993)?

Wilt u weten of uw 13b Opiumwet-beleid nog volstaat? Wij adviseren u hierover graag.

Reacties

Nog geen reacties

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt
Start chatgesprek

Medewerkers zijn nu beschikbaar

Onze medewerkers zijn nu online om uw zakelijke vragen te beantwoorden. Vul de naam van uw organisatie in en klik op "Start chat" om een chatgesprek te starten.

Sorry, de chat is momenteel niet beschikbaar