Sytze doet het!

Leestijd 6 minuten

Een paar dagen geleden las ik een nieuwsitem op de website van de Volkskrant. Het nieuwsitem ging over een beslissing van de negentienjarige student Sytze Ferwerda om de bezorgingsdienst Deliveroo voor de rechter te slepen.

De reden voor deze actie van Sytze ligt in het feit dat Deliveroo alle maaltijdbezorgers die in loondienst werkten "de laan uit heeft gestuurd" en aangegeven heeft dat ze voortaan als ZZP’ers moeten gaan werken.

Het bericht van de Volkskrant spreekt van “de laan uit sturen”. Ik vermoed dat de meesten tijdelijke arbeidsovereenkomsten hadden die niet verlengd zijn nu de Ontslagregeling (artikel 5) in de situatie zoals deze in de weg kan staan aan een ontslag.

Ik ben blij met de actie van Sytze omdat de juridische beslissingen hierover bepalend zullen zijn voor veel meer (jonge) mensen in de toekomst.

Status van werknemer?

Wat mij in elk geval als jurist intrigeert, is dat het toch merkwaardig blijft dat iemand die een arbeidsverhouding heeft (wat kennelijk door beide partijen als zodanig wordt erkend) ineens, letterlijk overnacht, de status van werknemer kwijt is en als zelfstandige moet werken. Immers, als in de feitelijke relatie tussen beide partijen niets verandert, waarom zou een werknemer geen werknemer meer zijn? Ons rechtsstelsel kent de definitie van een arbeidsovereenkomst die van dwingend recht is. Je kunt niet kiezen om wel of geen werknemer te zijn; dat wordt ingegeven door de elementen opgenomen in de wet namelijk arbeid gedurende zekere tijd, loon en gezagsverhouding. Als aan deze elementen wordt voldaan, ben je gewoon een werknemer. Wanneer ben je dan een zelfstandige? Een zelfstandige verricht ook arbeid gedurende zekere tijd en krijgt daar ook loon voor echter een zelfstandige werkt niet onder een gezagsverhouding en is dus niet ondergeschikt aan een ander.

De vraag of iemand werknemer is of niet is dus veelal een feitelijke vraag. Bij dit alles kan de partijbedoeling ook een rol van betekenis spelen hoewel de tendens zichtbaar is dat meer wordt gekeken naar de feitelijke verhoudingen omdat de werknemer in economische afhankelijkheidspositie verkeert bij het aangaan van de overeenkomst.

Ik ken onvoldoende feiten om hierover een eigen oordeel te vellen, echter een verandering van iemands juridische status, zonder dat er sprake is van een verandering van feiten is discutabel en ik denk lastig aan een rechter uit te leggen. Ik vermoed dat Deliveroo allerlei feitelijke veranderingen heeft doorgevoerd waardoor de feitelijke relatie tussen partijen heel anders is geworden, maar daar lees ik niet zoveel over.

Online bemiddelingsplatform of meer?

Deliveroo zal vermoedelijk betogen dat zij slechts een online platform is dat andere partijen tot elkaar brengt en tussen partijen bemiddelt. Ook Uber heeft dat al geprobeerd; de advocaat-generaal die het Europese Hof adviseert heeft de argumenten van Uber verworpen en aangegeven dat Uber wel als een transportbedrijf moet worden gezien. Het is nu afwachten wat het Europese Hof doet, maar indien het Europees Hof tot dezelfde conclusie komt, zou dit beslist in het voordeel van het personeel spreken. Overigens, de website van Deliveroo bekeken te hebben, komt het niet op mij over als een ‘bemiddelingsplatform’ tussen een ZZP’er en een klant die zijn eten wil. Immers de slogan op de website van Deliveroo luidt: ”Deliveroo: Jouw favoriete restaurants, bij jou bezorgd.”, hetgeen bij mij in elk geval de indruk wekt dat Deliveroo zorgdraagt voor de bezorging.  

Totaalplaatje

De rechter zal uiteindelijk moeten kijken naar het totaalplaatje. Hij zal  alle feiten op één hoop moeten gooien en wikken en wegen om te kunnen beoordelen of de gezagsverhouding wel of niet aanwezig is. Belangrijke indicatoren zijn eigen bedrijfsmiddelen, het lopen van een ondernemingsrisico, werken voor diverse opdrachtgevers, het ontbreken van zeggenschap over de wijze waarop de werkzaamheden worden uitgevoerd, het incidentele karakter van de opdracht, de mogelijkheid zich zonder toestemming te laten vervangen, zorg te dragen voor eigen verzekeringen alsmede de vraag of de werkzaamheden tot de gewone bedrijfsarbeid van de opdrachtgever behoren. Daarnaast dient rekening te worden gehouden met de maatschappelijke positie van degene die arbeid verricht.

Eigen bedrijfsmiddelen

Als we bij de eerste vraag beginnen, namelijk het hebben van eigen bedrijfsmiddelen, valt mij op dat op de website van Deliveroo ervan uit wordt gegaan dat mensen hun eigen fiets gebruiken maar dat Deliveroo wel zorgdraagt voor de tassen waarin het eten wordt vervoerd (het logo van Deliveroo) en aan mensen telefoonhouders, veilige kleding en helmen ter beschikking stelt. We zien dus dat al bij deze eerste vraag een mix is ontstaan waarbij een deel van de bedrijfsmiddelen door de mensen moet worden aangeschaft en een deel door Deliveroo. Dat geeft al aan hoe lastig zulke discussies zijn. Ik vermoed dat het voor de rechter ook belangrijk zal zijn om te weten in hoeverre Deliveroo bevoegd is bepaalde aanwijzingen te geven of dat de mensen zelf volledig verantwoordelijk zijn voor de manier waarop ze het eten vervoeren, welke route ze kiezen, hoe laat ze wel of niet vertrekken, et cetera. Ik vermoed echter dat Deliveroo als bedrijf ook het eigen imago positief wil houden en vermoedelijk bepaalde eisen stelt aan de representativiteit, snelheid, omgang met klanten, et cetera en ook hier zal het waarschijnlijk een mix zijn van enerzijds vrijheid en anderzijds onderwerping aan bepaalde interne regels.

Rechtsvermoeden

Wat belangrijk is om op te merken is dat de Nederlandse wetgeving een zogenaamd rechtsvermoeden kent wat inhoudt dat indien iemand ten behoeve van een ander tegen beloning gedurende drie maanden werkt, wordt vermoed een arbeidsovereenkomst te hebben. In de situatie dat er sprake is van twijfel bij de rechter zou deze wettelijke bepaling een doorslaggevende betekenis kunnen hebben omdat het dan aan Deliveroo is om dat rechtsvermoeden te ontkrachten. Immers indien de rechter twijfelt en Deliveroo dat rechtsvermoeden niet kan ontkrachten, zal door dat rechtsvermoeden de beslissing in het voordeel van de ‘werknemers’ uitvallen.

De actie van de jonge Sytze Ferwerda lijkt een klein nieuwsitem, maar het belang van een rechterlijke uitspraak is groot. Sytze is, lees ik, politicologie student; mocht Sytze ooit zelf een politicus worden, kan hij later beweren dat hij hiermee een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de niet alleen juridische maar ook maatschappelijke discussie over de status en rechten van vooral jonge mensen die op zoek zijn naar werk. Kiezers houden doorgaans van politici die ook dingen doen naast polemiek voeren. Sytze lijkt redelijk ontspannen als ik het interview mag geloven; eerlijk is eerlijk hij heeft een psychologisch voorsprong. Sytze heeft niets te verliezen; voor Deliveroo ligt dat uiteraard heel anders.

Reacties

Nog geen reacties

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt
Start chatgesprek

Medewerkers zijn nu beschikbaar

Onze medewerkers zijn nu online om uw zakelijke vragen te beantwoorden. Vul de naam van uw organisatie in en klik op "Start chat" om een chatgesprek te starten.

Sorry, de chat is momenteel niet beschikbaar